مغلق و معضل نيز نباشد كه عامه ازو متنفر شوند و مستفيد نشوند . و نيز لازمست [ 13 آ ] رعايت تقديم ما حقه التقديم و تاخير ما حقه التاخير در غايت اطناب و مساوات و ايجاز . و اگر حاجت بتكرير « كلمه يا رابطه واقع به جهت حسن كلام تكرار كند و بايد كه مزين گرداند خطابت را به تشبيه » و استعاره و سجع و غير ذلك از محسنات كلام چنان كه گذشت . دوم ترتيب در اقاويل خطابيه را مرتب سازد بر سه مرتبه : صدر و وسط و خاتمه صدر اقاويل خطابيه را مشتمل گرداند بر حمد و شكر و ثنا و ستايش حق سبحانه و تعالى و صلوات بر رسول و آل او صلوات اللّه عليهم أجمعين . و بر اشارت بر غرض از تركيب كلام خطابى اجمالا . و وسط آن را مشتمل گرداند بر بيان غرض و مقصود از تركيب كلام خطابى تفصيلا . و خاتمه آن را مشتمل گرداند بر آنكه آنچه غرض و مقصود بود از تركيب كلام خطابى از اين كلام خطابى مبين شد چنان كه گويد : « و قد قلت ما كان عندى من النصيحة لكم و الراى ما ترون أنتم » . و چنان كه گويد : « اقول و اقولى و استغفر اللّه لى و لكم انه هو الغفور الرحيم » . سيوم احوالى كه راجع شود بخطيب مثل حسن صوتست و هيئت و وجاهت و رفع صوت در جايى كه مناسب باشد و خفض آن در جايى كه مناسب باشد . و خشوع و خضوع و مانند آن . و اين از محسنات خطابتست نسبت بضعفاء العقول زيرا كه استدراج ايشان بامور محسوسه حاصل مىشود .

--> ( 1 ) آستانه : مفصل ( 2 ) آستانه عبارت داخل گيومه را ندارد - در سپه هم مغشوش است قاعدة بايد اين طور باشد : به جهت حسن كلام باشد ( 3 ) سپه ( و ) ندارد ( 4 ) ايضا ( او ) را ندارد . ( 5 ) سپه : صلوات اللهّ عليهم ( 6 ) آستانه : قد كنت ( 7 ) سپه : اقول هذا و استغفر اللهّ ( 8 ) آستانه : كه تابع نبود ( 9 ) آستانه : وجاهيت ( 10 ) نسخهء آستانه مغشوش است